صابون نمک یک اسید چرب است و از طریق فرایند صابونسازی ساخته میشود. هیدروکسید سدیم در فرایند ساخت صابون چیزی بیش از یک ماده شیمیایی است. این ماده در واقع ستون فقرات صنعت صابونسازی است و یک ترکیب ضروری در فرایند صابونسازی محسوب میگردد. هیدروکسید سدیم در آب حل شده و این محلول زمانیکه با روغن یا چربی مخلوط شود، منجر به یک واکنش شیمیایی به نام صابونسازی خواهد شد. در این مقاله به نقش حیاتی هیدروکسید سدیم در فرایند صابونسازی میپردازیم.
کاربرد هیدروکسید سدیم در صابون
هیدروکسید سدیم که با نام کاستیک سودا در صنعت شناخته میشود، یک ماده شیمیایی برای صابونسازی است. یکی از رایجترین ترکیبات شیمیایی مورد استفاده در صنعت تولید صابون، کاستیک سودا میباشد. کاستیک سودا یک ترکیب شیمیایی است که به صورت گرانول، flake و یا پودر موجود است و به راحتی در آب حل میشود. هیدروکسید سدیم از طریق الکترولیز کلرید سدیم تشکیل میشود و یک باز قوی است. هنگامی که این محصول به آب اضافه میشود، pH را افزایش میدهد و همین امر است که این ترکیب را به یک تنظیمکننده pH در فرمولاسیونهای مختلف تبدیل کرده است.
زمانیکه هیدروکسید سدیم در آب حل میشود، به طور کامل به یونهای هیدروکسید و سدیم تجزیه میگردد. یونهای هیدروکسید بار منفی داشته و یونهای سدیم بار مثبت دارند. هجوم یونها منجر به یک واکنش گرمازای قوی خواهد شد که به هیدرولیز چربیها در فرایند صابونسازی برای تشکیل صابون کمک میکند.
امروزه بیشتر صابونسازیهای صنعتی ابتدا چربیها را به اسیدهای چرب و گلیسیرین تقسیم میکنند، این فرایند معمولا از طریق یک ستون فولادی بلند و عمودی بنام هیدرولیز که از دمای بالا برای شکستن چربی به دو جزء تشکیل دهنده آن استفاده میکند، انجام میگیرد. پس از جداسازی، اسیدهای چرب برای خالصسازی بیشتر تقطیر میشوند. در مرحله بعدی اسیدهای چرب خالصشده با مقدار دقیقی از کاستیک سودا مخلوط میشوند و فرایند صابونی شدن انجام میشود. در طول این مرحله ممکن است مواد دیگری برای افزایش ماندگاری، افزایش قدرت پاککنندگی و … اضافه شوند، اما روند کلی یکسان است.
ویژگیهای سدیم هیدروکسید
سدیم هیدروکسید در واقع قلب فرایند صابونسازی است. درک ویژگیهای سدیم هیدروکسید و کاربردهایی که دارد برای افرادی که در دنیای شویندهها فعالیت دارند، بسیار مهم میباشد. هیدروکسید سدیم مایع، مایعی بیرنگ و بیبو است که به دلیل واکنشپذیری و خاصیت قلیایی که دارد در دنیای شویندهها کاربردهای متعددی دارد. این محصول نه تنها یک عامل برای صابونسازی است، بلکه در کاربردهای دیگر هم بسیار ارزشمند است. در فرایند صابونسازی ویژگی کلیدی سدیم هیدروکسید، توانایی آن در واکنش با ترکیبات آلی مختلف به ویژه چربیها و روغنهاست. خاصیت قلیایی این محصول به تاثیرات پاککنندگی صابون کمک میکند و چربی و کثیفی را از بین میبرد.
مزایای استفاده از سدیم هیدروکسید در صابونسازی
استفاده از سدیم هیدروکسید در صابونسازی چندین مزیت قابل توجه دارد که کیفیت تولید را بهبود میبخشد. برخی از این مزایا عبارتند از:
- سازگاری در صابونسازی: خلوص و غلظت بالای سدیم هیدروکسید مایع فرایند صابونسازی یکنواخت و کامل را تضمین میکند که برای تولید صابون باکیفیت بسیار مهم است. این امکان کنترل دقیق بر واکنش شیمیایی را فراهم میکند و اطمینان حاصل میکند که محصول نهایی از نظر کیفیت کاملا یکنواخت و قابل قبول است.
- سفارشیسازی: سدیم هیدروکسید به تولیدکنندگان این امکان را میدهد تا با طیف گستردهای از چربیها، روغنها، رایحهها و ترکیبات افزودنی کار کنند. این تطبیقپذیری فرصتهای بسیاری را برای سفارشیسازی محصولات باز میکند و امکان تولید صابونهای خاص و متناسب با انواع پوست و ترجیحات مختلف را فراهم میآورد.
- راندمان و صرفه اقتصای: سدیم هیدروکسید به دلیل اثربخشی در مقادیر کم، در دراز مدت ترکیبی مقرونبه صرفه میباشد. بدینترتیب استفاده از مواد اولیه کاهش یافته و فرایند صابونسازی را مقرونبهصرفهتر و کارآمدتر میکند.
- مزایای زیستمحیطی: صابون تولیدشده با استفاده از کاستیک سودا زیست تخریبپذیر بوده و گزینهای سازگار با محیط زیست میباشد. بر خلاف بسیاری از صابونهای تجاری که حاوی مواد شوینده مصنوعی هستند، صابونهای دستساز طبیعیتر و ملایمتر میباشند و با محیط زیست هم سازگارند.
- کیفیت بالا: صابونهای تولیدشده با هیدروکسید سدیم کیفیت بالا و بافت بهتری دارند. استفاده از سدیم هیدروکسید در صابونسازی نه تنها امکان تولید صابونهای باکیفیتتر را فراهم کرده، بلکه فرصتی را برای تولیدکنندگان فراهم میکند تا محصولاتی سازگار با محیط زیست ارائه کنند.
صابون چگونه ساخته میشود؟
صابونسازی یک فرایند نسبتا ساده است. فرایند صابونسازی یک روش استاندارد است که در آن چربیها گرم میشوند و سپس در برابر یک مایع قلیایی واکنش میدهند. این فرایند باعث تولید صابون، آب و گلیسیرین خواهد شد. یکی از روشهای رایج صابونسازی خنثی کردن اسیدهای چرب با یک قلیاست که اغلب هیدروکسید سدیم برای این منظور انتخاب میشود. ابتدا چربیها هیدرولیز میشوند. در این مرحله چربی به اسید چرب خام و گلیسیرین تبدیل میشود. سپس اسیدهای چرب از طریق تقطیر خالص شده و توسط یک عامل قلیایی خنثی میگردند که نهایتا آب و صابون به عنوان محصولات فرایند جداسازی میشوند. فرایند صابونسازی به ترتیب زیر میباشد:
- مرحله 1: مواد مورد نیاز این فرایند عبارتند از چربی، آب و سدیم هیدروکسید. در آزمایشگاه با تهویه مناسب به آرامی سدیم هیدروکسید را به آب اضافه کنید. این مخلوط گرم میشود و بخار آزاد میکند.
- مرحله 2: در این مرحله چربیها را ذوب کرده و به آرامی با محلول ترکیب میکنیم. در این مرحله باید مخلوط را به طور پیوسته هم بزنید تا به حالت یکدستی برسد.
- مرحله 3: در مرحله بعد میتوانید اسانس و رنگ دلخواه را به ترکیب اضافه کنید. به منظور اطمینان از توزیع یکنواخت کاملا مخلوط را هم بزنید.
- مرحله 4: در این مرحله صابون را باید در قالب بریزید و اجازه دهید تا خودش را بگیرد. پس از جامد شدن، صابونها را از قالب خارج کنید و اجازه دهید چند هفته بماند. پس از آمادهسازی، pH صابون را تست کنید. در حالت ایدهآل pH باید بین 8 تا 10 باشد.
اقدامات ایمنی به هنگام کار با سدیم هیدروکسید
به منظور استفاده از سدیم هیدروکسید موارد زیر را در نظر داشته باشید.
- به هنگام کار با سدیم هیدروکسید از دستکشهای مقاوم در برابر مواد شیمیایی استفاده کنید.
- از عینک ایمنی و روپوش آزمایشگاهی استفاده کنید.
- در صورت وجود ذرات معلق در هوا، از ماسک تنفسی استفاده کنید.
- در فضایی با تهویه مناسب کار کنید. در صورت امکان از یک هود استفاده کنید تا بخارات و … را سریعا از محیط جذب کند.
- بهتر است یک کیت کمکهای اولیه در محیط کار در دسترس داشته باشید و در خصوص روشهای مناسب قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی آگاهی داشته باشید.
به هنگام کار با سدیم هیدروکسید به ترتیب زیر عمل کنید.
- به منظور جلوگیری از واکنشهای خطرناک همیشه سدیم هیدروکسید را به آب اضافه کنید و نه برعکس. مراقب واکنشهای گرمازا باشید که ممکن است باعث گرم شدن سریع محلول گردد.
- به آرامی و بااحتیاط هم بزنید تا از پاشش یا خارج شدن بخارات جلوگیری کنید.
- در صورت تماس با پوست یا چشم، فورا محل را به مدت 15 دقیقه با آب فراوان بشویید و به پزشک مراجعه کنید.
- سدیم هیدروکسید را در فضایی خشک و خنک و دور از مواد ناسازگار نگهداری کنید.
- سدیم هیدروکسید در صورت مخلوط شدن با آب ممکن است بخارات مضری آزاد کند. به منظور جلوگیری از استنشاق، مهم است که در یک فضا با تهویه مناسب کار کنید.
با رعایت این اقدامات ایمنی میتوانید محیطی امن را برای فرایند صابونسازی خود تضمین کنید. هنگام کار با مواد شیمیایی سوزاننده مانند سدیم هیدروکسید لازم است ایمنی را در اولویت قرار دهید.
پرسشهای متداول
سدیم هیدروکسید چیست و چه کاربردی در صابونسازی دارد؟
سدیم هیدروکسید(کاستیک سودا) ترکیبی شیمیایی با فرمول NaOH میباشد. این محصول ترکیبی سفید رنگ است که از کاتیون های Na+ و آنیون های OH- تشکیل شده است. کاستیک سودا در آب بسیار محلول است و به راحتی رطوبت و دی اکسید کربن را از هوا جذب میکند. از کاستیک سودا در فرایند صابونسازی استفاده میشود.
قیمت سدیم هیدروکسید مایع چقدر است؟
قیمت سدیم هیدروکسید مایع و همچنین سایر محصولات آرکم، بسته به نوع بستهبندی و درجه خلوص محصول متفاوت میباشد. به منظور خرید کاستیک سودا و دریافت اطلاعات بیشتر در خصوص قیمت محصولات، با کارشناسان فروش آرکم تماس بگیرید.